Sevmek nedir psikolojide ?

Duru

New member
Sevmek Nedir Psikolojide? Erkeklerin ve Kadınların Aşkı Algılama Biçimleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Bazen birine neden bu kadar bağlandığımızı anlamaya çalışırız. Onunla konuşmak bizi neden mutlu eder, uzaklaştığında neden huzursuz oluruz ya da zaman geçtikçe ilk günlerdeki heyecanın yerini neden daha sakin bir duygu alır? Üstelik aynı ilişkiyi yaşayan iki insan, sevgiyi birbirinden oldukça farklı şekillerde deneyimleyebilir. Birisi sevdiğini sık sık söylemek isterken diğeri bunu davranışlarıyla göstermeyi yeterli bulabilir. Peki, bu iki insan birbirini daha az mı seviyor, yoksa sevgiyi ifade etme biçimleri mi farklı?

Psikoloji açısından sevmek, yalnızca romantik bir heyecan veya birine karşı duyulan yoğun çekim değildir. Sevgi; bağlanma, güven, yakınlık, empati, bakım verme, karşılıklı sorumluluk ve kişinin hayatındaki diğer insanlara verdiği anlamla ilişkili karmaşık bir süreçtir. Bu nedenle sevginin ne olduğunu anlamak için hem bireysel deneyimlere hem de bilimsel araştırmalara bakmak gerekir.

Özellikle erkeklerin ve kadınların sevgiyi nasıl algıladığı konusu, forumlarda sık sık tartışılan bir meseledir. Ancak bu tartışmayı kadınlar duygusaldır, erkekler mantıklıdır gibi kolaycı genellemelerle ele almak, gerçeği anlamayı zorlaştırır. Asıl önemli olan, insanların hangi koşullarda sevgiyi farklı değerlendirdiğini, toplumsal beklentilerin davranışlarını nasıl etkilediğini ve bireysel farklılıkların ilişkilerde nasıl ortaya çıktığını incelemektir.

1. Psikolojide Sevmek Ne Anlama Gelir?

Psikolojide sevgi, tek bir duyguya indirgenemeyecek kadar geniş bir kavramdır. Romantik ilişkilerde sevgi; yakınlık hissetmeyi, diğer kişinin iyiliğini önemsemeyi, onunla bağ kurmayı ve ilişkiyi sürdürmeye yönelik bir isteği içerebilir. Bununla birlikte sevgi, her zaman mutluluk veya huzur anlamına gelmez. Bazen özlem, kaybetme korkusu, hayal kırıklığı ve sorumluluk duygusu da sevgiyle birlikte yaşanabilir.

Psikolog Robert Sternberg'in 1986 yılında geliştirdiği Üçgen Aşk Kuramı, romantik sevgiyi anlamak için yararlı bir çerçeve sunar. Sternberg'e göre aşk üç temel bileşenden oluşur:

- Yakınlık: Duygusal paylaşım, güven, anlaşılma ve karşılıklı bağlılık hissi.

- Tutku: Fiziksel çekim, romantik heyecan ve yoğun arzu.

- Bağlılık: İlişkiyi sürdürmeye, sorunlarla uğraşmaya ve ortak bir gelecek kurmaya yönelik karar ve irade.

Bu bileşenlerin her ilişkide aynı düzeyde bulunması gerekmez. Yeni başlayan bir ilişkide tutku daha baskın olabilirken uzun yıllardır devam eden bir ilişkide yakınlık ve bağlılık daha belirgin hâle gelebilir.

Örneğin, partnerinin yanında kendisini güvende hisseden, onunla rahatça konuşabilen ancak ilk günlerdeki yoğun heyecanı artık yaşamayan bir insan sevgisini kaybetmiş olmayabilir. İlişkinin duygusal yapısı değişmiş olabilir.

Burada önemli bir ayrım ortaya çıkar: Sevginin yoğunluğu ile sevginin niteliği aynı şey değildir. Sürekli özlem duymak veya heyecan yaşamak, tek başına güçlü bir ilişkinin göstergesi sayılamaz. Benzer şekilde sakinlik de otomatik olarak sevginin azaldığı anlamına gelmez.

Sizce sevginin en önemli göstergesi hangisidir: Yoğun duygular, güven, sadakat, yoksa zor zamanlarda birbirinin yanında kalabilmek mi?

2. Erkeklerin ve Kadınların Sevgiye Bakışı: Gerçekten İki Farklı Dünya mı?

Erkeklerin sevgiyi daha objektif, kadınların ise daha duygusal değerlendirdiği yönünde yaygın bir düşünce vardır. Bu görüşün neden ortaya çıktığını anlamak mümkündür. Birçok toplumda erkek çocuklarına güçlü görünmeleri, sorunları çözmeleri ve duygularını kontrol etmeleri öğretilirken kız çocuklarının duygularını ifade etmeleri, ilişkileri gözetmeleri ve başkalarının ihtiyaçlarını fark etmeleri daha fazla teşvik edilebilir.

Ancak toplumsal eğilimler, bütün erkeklerin ve kadınların aynı şekilde davrandığını göstermez. Duygusal açıdan açık erkekler, kararlarını büyük ölçüde hislerine göre veren kadınlar, ilişkilerinde ölçülebilir göstergelere önem veren kadınlar ve duygularını ifade etmekte zorlanan erkekler vardır.

Psikolojik araştırmalar açısından temel mesele, biyolojik cinsiyetin tek başına davranışları açıklamakta yeterli olmamasıdır. Kişilik, yetiştirilme biçimi, bağlanma örüntüsü, önceki ilişkiler, ekonomik koşullar ve kültürel beklentiler de belirleyici olabilir.

Örneğin, bir erkek partnerinin hayatını kolaylaştırmak için onun işlerini üstlenebilir, ulaşımını organize edebilir veya maddi konularda destek sunabilir. Kendi bakış açısından bunlar sevginin somut kanıtlarıdır. Partneri ise kendisini gerçekten sevildiğini hissetmek için konuşulmaya, dinlenmeye ve duygusal yakınlığa ihtiyaç duyan biri olarak tanımlayabilir.

Burada iki tarafın da sevgisiz olduğunu söylemek doğru olmaz. Sorun, sevginin hangi davranışlarla ifade edildiği ve karşı taraf tarafından nasıl yorumlandığı olabilir.

Başka bir örnekte kadın partner, ilişkinin geleceği hakkında sık sık konuşmak isteyebilir. Bu konuşmalar onun için güven ve ortaklık kurmanın bir yoludur. Erkek partner ise zaten ilişkide kaldığını, sorumluluklarını yerine getirdiğini ve sadık olduğunu düşünerek bu konuşmalara neden ihtiyaç duyulduğunu anlamakta zorlanabilir. Fakat roller tersine de dönebilir: Gelecek hakkında güvence arayan erkek, konuşmaktan kaçınan kadınla aynı belirsizliği yaşayabilir.

Bu örnekler, cinsiyetten çok ilişki içindeki ihtiyaçların ve beklentilerin önemini gösterir.

3. Objektiflik, Veriler ve Somut Davranışlar: Erkek Bakış Açısı Olarak Tanımlanan Yaklaşım

Bazı insanlar sevgiyi değerlendirirken söylenen sözlerden çok yapılanlara dikkat eder. Bir kişinin zor zamanlarda destek vermesi, verdiği sözleri tutması, ortak sorumlulukları üstlenmesi ve ilişki için düzenli çaba göstermesi onlar açısından sevginin güvenilir göstergeleridir.

Bu yaklaşımı erkeklere özgü bir özellik olarak görmek doğru değildir. Bununla birlikte bazı erkekler, duygularını sözlü olarak ifade etmek yerine problem çözme, koruma, destek olma veya sorumluluk üstlenme yoluyla göstermeye daha fazla alışmış olabilir. Bu alışkanlık, bireysel deneyimler ve toplumsal rollerle ilişkili olabilir.

Örneğin, partnerinin işsiz kaldığı bir dönemde onun iş aramasına yardımcı olan, bütçeyi birlikte düzenleyen ve günlük sorumlulukların bir bölümünü üstlenen bir insan, sevgisini somut katkılar üzerinden gösterebilir. Bu davranışların ilişkiye gerçek bir katkı sunduğu açıktır.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: Somut davranışların bulunması, duygusal ihtiyaçların otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez.

Bir partner bütün faturaları düzenli ödeyebilir, evin ihtiyaçlarını karşılayabilir ve sadık olabilir. Buna rağmen diğer partner kendisini yalnız hissedebilir; çünkü yaşadığı sıkıntıları anlatmak istediğinde dinlenmediğini düşünebilir. Tersine, bir insan duygusal açıdan son derece ilgili olabilir ancak verdiği sözleri tutmadığında, ortak sorumlulukları paylaşmadığında veya sürekli güven sorunları yarattığında ilişki zarar görebilir.

Dolayısıyla sevginin objektif göstergelerini aramak değerlidir, fakat bu göstergelerin kapsamı geniş tutulmalıdır.

Bir ilişkinin niteliğini değerlendirmek için şu sorular yardımcı olabilir:

- Verilen sözler ne ölçüde tutuluyor?

- İki taraf da ilişki için emek veriyor mu?

- İhtiyaçlar ve sınırlar karşılıklı olarak dikkate alınıyor mu?

- Sorunlar ortaya çıktığında sorumluluk paylaşılabiliyor mu?

- Kişiler kendilerini hem güvende hem de anlaşılmış hissediyor mu?

Bu sorular, sevgiyi yalnızca güzel sözlere veya yoğun duygulara bağlamadan değerlendirmeyi sağlar.

Bununla birlikte ilişkileri bir performans tablosuna dönüştürmek de tehlikelidir. Her davranışı puanlamak, kimin daha fazla fedakârlık yaptığını sürekli hesaplamak ve sevgiyi matematiksel bir alışveriş gibi görmek, ilişkinin doğal yakınlığını zedeleyebilir. Veriler ve somut davranışlar, insanı anlamak için araçtır; onun bütün duygusal dünyasının yerine geçemez.

4. Duygusal Yakınlık ve Toplumsal Etkiler: Kadın Bakış Açısı Olarak Tanımlanan Yaklaşım

Bazı insanlar için sevilmek, yalnızca partnerinin hayatında bir yer edinmek değil, aynı zamanda onun tarafından duygusal olarak görülmek ve anlaşılmaktır. Günlük yaşamda yaşananları paylaşmak, zor bir günün ardından dinlenmek, küçük ayrıntıların hatırlanması ve duyguların küçümsenmemesi bu açıdan büyük önem taşıyabilir.
 
Üst